Usługi O firmie Jak działamy Realizacje Baza wiedzy Galeria Kontakt
Wróć do bazy wiedzy

Automatyka i KNX

Aktory oświetleniowe w KNX: przekaźnik, ściemniacz czy DALI

Aktor to element wykonawczy, urządzenie, które faktycznie przełącza lub reguluje obwód oświetleniowy na polecenie z magistrali. Jego dobór decyduje o możliwościach sterowania i o tym, czy instalacja będzie działać stabilnie.

Aktor przekaźnikowy (załącz/wyłącz)

Najprostszy i najtańszy typ, styk przekaźnika załączający obwód. Sprawdza się wszędzie tam, gdzie nie jest potrzebna regulacja: oświetlenie techniczne, korytarze, magazyny, gniazda sterowane.

Krytyczny parametr to zdolność załączania obciążeń pojemnościowych. Zasilacze LED generują wysoki prąd załączeniowy i zwykły przekaźnik szybko się zużywa, styki sklejają się lub przypalają. Producenci podają maksymalną liczbę zasilaczy LED na kanał albo oferują wersje z przekaźnikami przystosowanymi do obciążeń pojemnościowych.

Praktycznie: przy większych grupach opraw LED stosuje się aktor sterujący stycznikiem lub aktor w wersji wzmocnionej, zamiast obciążać bezpośrednio przekaźnik aktora.

Ściemniacz fazowy (uniwersalny)

Ściemniacz fazowy reguluje moc przez obcinanie zbocza narastającego (leading edge) lub opadającego (trailing edge). Sterowanie odbywa się bezpośrednio po przewodzie zasilającym, bez dodatkowego okablowania, to jego główna zaleta.

Ograniczenia są jednak istotne. Nie wszystkie źródła LED nadają się do ściemniania fazowego, oprawa musi być wprost deklarowana jako ściemnialna, a producent powinien wskazać typ zbocza. Typowe objawy niezgodności to migotanie, brzęczenie zasilacza, niestabilność przy niskich poziomach oraz brak możliwości zejścia poniżej kilkunastu procent jasności.

Przy mieszaniu opraw różnych producentów na jednym kanale problemy narastają. To rozwiązanie do niewielkich, jednorodnych grup, nie do dużych instalacji biurowych.

Sterowanie 1–10 V

Starsze rozwiązanie analogowe: obok zasilania prowadzi się parę przewodów sterujących, a napięcie 1–10 V zadaje poziom jasności. Zaletą jest prostota i odporność na problemy zgodności występujące przy ściemnianiu fazowym.

Wady: konieczność dodatkowego okablowania, brak informacji zwrotnej o stanie oprawy oraz sterowanie całą grupą jednocześnie, nie da się zaadresować pojedynczej oprawy. W nowych instalacjach ustępuje miejsca DALI.

Brama DALI: rozwiązanie do większych instalacji

DALI to cyfrowy protokół sterowania oprawami. Brama KNX/DALI łączy magistralę KNX z linią DALI, do której podłącza się oprawy, typowo do 64 adresów na linię, z podziałem na grupy i sceny.

Przewaga DALI to adresowalność pojedynczej oprawy oraz komunikacja dwukierunkowa: oprawa raportuje swój stan, w tym awarię źródła światła lub zasilacza. W dużym biurze oznacza to możliwość precyzyjnego przypisania opraw do stref bez zmiany okablowania oraz automatyczne wykrywanie niesprawnych opraw.

DALI umożliwia też realizację testów opraw awaryjnych (DALI-2 z odpowiednim profilem), co pozwala połączyć sterowanie oświetleniem podstawowym i nadzór nad oświetleniem awaryjnym w jednej infrastrukturze.

Jak wybrać

O czym pamiętać w projekcie

Najczęstsze pytania

Dlaczego oprawy LED migoczą przy ściemnianiu?

Najczęściej z powodu niezgodności typu zbocza ściemniacza z zasilaczem oprawy albo zbyt małego obciążenia minimalnego kanału. Rozwiązaniem jest zmiana trybu ściemniacza lub przejście na DALI.

Czy DALI wymaga osobnego okablowania?

Tak, dwie żyły sterujące, które można prowadzić we wspólnym kablu z zasilaniem (bez wymogu separacji, ponieważ DALI nie jest obwodem SELV o obniżonym napięciu izolacji).

Ile opraw obsłuży jeden kanał przekaźnikowy?

Decyduje nie moc, lecz sumaryczny prąd załączeniowy zasilaczy. Producenci podają dopuszczalną liczbę zasilaczy danego typu na kanał, warto to sprawdzić, zanim aktor zacznie się zużywać.

Masz pytanie do tego zagadnienia?

Doradzamy przy doborze rozwiązań i przygotowujemy wyceny dla konkretnych obiektów. Odpowiedź w 24 godziny robocze.

Skontaktuj się z nami →

Powiązane materiały

Automatyka KNX

Jak działa KNX: magistrala, telegramy i adresy grupowe

Bez marketingu: czym jest magistrala, jak urządzenia się porozumiewają i dlaczego adres grupowy jest sercem całej konfiguracji.

Czytaj więcej
Elektryka

Dobór zabezpieczeń: charakterystyki B, C, D i typy różnicówek

Dlaczego „różnicówka typu AC” przy falowniku PV lub ładowarce EV to błąd, a charakterystyka C nie zawsze jest bezpiecznym domyślnym wyborem.

Czytaj więcej
Oświetlenie

Oświetlenie awaryjne wg PN-EN 1838: wymagania w praktyce

1 lx na osi drogi ewakuacyjnej, 50 % w 5 sekund, pełna wartość w 60 sekund. Komplet wymagań i miejsca, o których łatwo zapomnieć.

Czytaj więcej